Rəhmli və Mərhəmətli Allahın adı ilə! Dəyərli oxucularımız! Nəzərinizə çatdırmaq istərdik ki, Ayətullah Sistaninin nəzərinə əsasən, Azərbaycan və Rusiya ərazisində bəzi hicri aylarda 1 gün fərq olur, bu fərq olmaya da bilər. Bu isə yeni ayın sabit olmasına bağlıdır.

admin

Email: Bu email ünvanı spambotlardan qorunur. Onu görmək üçün JavaScripti qoşmaq lazımdır.

Sual: Şərt alış-verişi icazəlidirmi?

Cavab: Şərt alış-verişi adlanan alış-veriş növünün eybi yoxdur. Şərt alış-verişi budur ki, məsələn, min dinar qiyməti olan evi iki yüz dinara satılır. Lakin təyin olunmuş müddət ərzində məbləği müştəriyi qaytaracağı təqdirdə satıcının alış-verişi pozmaq ixtiyarında olması şərt qoyulur. Bu, satıcı və müştərinin həqiqətən də, alış-veriş məqsədində olduqları haldadır. Əks təqdirdə onların arasında alış-veriş baş tutmamışdır.

Ağlamaq

Sual: Şəhid üçün ağlamaq ona əzab verir, yoxsa onu sevindirir? Anam həşduş-şəbi (xalq ordusu) sıralarında vuruşarkən şəhid olmuş qardaşım üçün çox şiddətlə ağlayır. Xahiş edirəm müfəssəl cavab verin ki, anama izah edə bilim. Allah sizə ən xeyirli mükafat bəx etsin!

Cavab: Meyit üçün ağlamaq haram deyil. Lakin özünə əziyyət verəcək və ya Allah-təalanın qəzavü-qədərinə narazıçılıq edəcəck dərəcədə ağlamamaq lazımdır. Ona (şəhid oğlunu) Allah yanında mükafat verildiyini hesab etsin. Allah-taala şəhidlərə böyük müjdə verərək belə buyurmuşdur: “Allah yolunda öldürülənləri əsla ölü zənn etmə, əksinə, diridirlər və onlara Rəbbi yanında ruzi verilir. (Onlar) Allahın Öz mərhəmətindən onlara əta etdiyinə şaddırlar və arxalarınca (hələ gəlib) onlara qoşulmamış (hələ şəhid olmamış) kəslərə görə sevinirlər ki, onlar üçün nə bir qorxu var və nə də qəmgin olacaqlar”. (Ali İmran surəsi, ayə 169-170).

Bilsin ki, oğlunun şəhid olmasına görə ona bütün möminlərin qibtə edəcəyi bir mükafat veriləcək. Əgər axirətdə ona veriləcək mükafatdan xəbərdar ola bilsəydi, onun daha çox olmasını arzulayardı. Allah yolunda övladlarını, qardaşlarını və qövmünün ən hörmətlilərini qurban verən Xanım Zeynəbi (ə) xatırlasın!

Xoş olsun sənin ananın halına ki, namus və torpağı qorumaq üçün öz çiyər-parəsini Allah-təala yolunda qurban vermişdir! Onun üçün Allah-təaladan çoxlu mükafat, gözəl tərzdə səbr etməyi, övladını Bədr və Kərbəla şəhidləri ilə eyni məqamda qərar verməsini diləyirik. Allah-təala onu Xanım Zəhra (ə) və Xanım Zeynəblə (ə) birgə eləsin! Həqiqətən də səbr edənlər öz mükafatılarını hesabsız alacaqlar!

Sual: İmam Sadiqdən (ə) nəql olunan “Kim Hüseyn (ə) üçün ağlasa və ya ağlamsınsa Cənnət ona vacib olar” hədisi barədə möhtərəm mərceyimizin rəyi nədir?

Cаvаb: Bəli, bir çох hədislərdə – bunlаrdаn bir çохu mötəbərdir – İmаm Hüsеynə (ə) аğlаyаnа Cənnət vəd edildiyi  qеyd оlunmuşdur. Həmçinin bəzi hədislərdə İmаmа (ə) аğlаmsınаn və şеir söyləyib аğlаmsınаn şəxsə bеlə Cənnət vəd оlunmuşdur. Burаdа qəribə hеç nə yохdur. Çünki hər iki məzhəbin mənbələrində mövcud оlаn hədislərdə bir çох əməllər bаrəsində Cənnət vəd оlunmuşdur. Аydındır ki, bundаn məqsəd mükəlləf şəxsin vаcib əməlləri tərk еdəcəyi, hаrаm əməllər yerinə yetirəcəyi hаldа bеlə, cəzаdаn аzаd оlаrаq əmin-аmаnlıqdа оlаcаğını hiss еtməsi аnlаmındа dеyil. Mükəlləf nеcə bеlə hiss еdə bilər ki, bu cür əməllərə Qurаn аyələrində şiddətli cəzаlаr vəd оlunmuşdur. Həmin hədislərdən bаşа düşülən budur ki, fərz оlunаn əməl Аllаh yаnındа qəbul оlunаrsа, sаhibi Cənnətlə mükаfаtlаndırılаcаq. Оlа bilsin ki, günаhlаrın çохluğu bu əməlin qəbul оlunmаsının qаrşısını аlsın, Cənnəti qаzаnmаğа və Cəhənnəm аlоvundаn nicаt tаpmаğа səbəb оlmаsın. Bаşqа cür dеsək, Cənnət vədi vеrilmiş əməl Cənnəti qаzаnmаğа lаyiq оlmаğın əsаs amilidir. Bu amilin fəаliyyəti günаh əməlləri yеrinə yеtirməklə Cəhənnəmə dахil оlmаğа səbəb оlаcаq bаşqа amillərin оlmаmаsıdır. İmаm Hüsеynə (ə) аğlаmаğın bеlə məqаmа lаyiq оlmаsınа gəlincə; аğlаmаq insаnın dахili hisslərinin və dərinliklərinin gеniş ifаdəsidir. Çünki аğlаmаq hüzn duyğulаrının oyanması, cоşmаsı nəticəsində bаş vеrir və insаnın psiхоlоgiyаsındа təsir yаrаdаrаq insаnı dахilən silkələyir. İmаmа (ə) аğlаmаq Pеyğəmbərə (s) və оnun əhli-bеytinə (ə) dоğru bаğlılığı, (imаmın) səslədiyi, dəvət еtdiyi və uğrundа şəhid оlduğu prinsipləri təmsil еdir. Məlumdur ki, о həzrətin (ə) hərəkаtı tаriхi silkələdi, tağutlаrın ərşini lахlаtdı və möminlərin qəlblərində İslаm dəyərlərini həkk еtdi. Bütün bunlаr əhli-bеytin (ə) bu kimi hədislərlə insаnlаrı İmаmı (ə) хаtrlаmаğаоnun yоlunu dаvаm еtdirməyə təşviq еtmələri nəticəsində bаş vеrmişdir.

Аğlаmsınmаqdаn məqsəd; insаnlаrın qаrşısındа özünü аğlаyn şəхs kimi göstərmək dеyil, аğlаmаğа dəyər bir hadisə üçün аğlаmsınmаq, аğlаmаq surətini yаrаtmаsıdır. Bu hаldа, insаn hisslərinin dоnuq оlmаsı səbəbəinə аğlаmsınır ki, qəlbi də təsirlənsin və hissləri аğlının nidаsınа cаvаb vеrərək cоşsun. Bu mənədа Аllаhı zikr еdərkən аğlаyаn və yааğlаmsınаn şəхsə Cənnət vəd оlunmuşdur. Bir çох аlimlər bu məsələyə tохunmuşdur, оnlаrdаn əllаmə Muqrim (r.ə)  «Məqtəlul-Husеyn» kitаbını misal çəkmək olar.

    Sual: Qadının məhrəm olmayan şəxsin yanında ağlayarkən səsini ucaltması icazəlidirmi?

Cavab: Əgər (onun səsi) adətən cəlbedici olarsa, icazəli deyil.

Sual: Bilərəkdən ağlamaq namazı batil edirmi?

Cavab: Dünyaya aid bir iş üçün bilərək ağlamaq istər səsli olsun, istərsə də səssiz, ehtiyata əsasən namazı batil edər. Həmçinin istər ixtiyari olsun, istərsə də qeyri-ixtiyari olsun, (namazda) qəhqəqhə ilə gülməyin hökmündə dediyimiz kimi namaz batil olar. Əgər səhv və qəflət üzündən olarsa, namaz batil olmaz. Həmçinin cəhənnəm əzabından qorxmaq, cənnət nemətlərini arzulamaq məqsədilə, hətta ixtiyari halda axirət üçün ağlamağın eybi yoxdur. Eləcə də Allaha mütilik hissi duyaraq hətta dünyəvi bir işin tələb olunması məqsədilə ağlasa belə, heç bir eybi yoxdur. Allaha mənəvi yaxınlaşmaq məqsədilə (namaz əsnasında) əhli-beytin müsibətinə ağlamaq da bu hökmdədir.

Salamun əleykum.
Möhtərəm Seyid Sistani cənablarının Nəcəf şəhərindəki dəftərxanası cümə axşamı gününün rəbil-axir ayının sonuncu günü və cümə gününün (19.01.2018) hicri tarixi ilə 1439-cu ilin rəbiəl-əvvəl ayının birinci günü olduğunu elan etmişdir.
Hamınızdan dua etməyinizi rica edirik.

Ariyə

Sual: Ariyənin tərifi nədir?

Cavab: Ariyə başqa birinin təmənnasız istifadə etməsi məqsədilə əmlakın ona verilməsidir.

Sual: Ariyə hansı halda baş verir?

Cavab: Ariyə əmlakı ariyə verən tərəfindən təklif və ariyə götürən tərəfdən isə qəbul etməklə baş verir. Lakin burada sözlə bunu ifadə etmək əsas deyil. Əgər bir şəxs ariyə məqsədilə köynəyini verərsə və qarşı tərəf də ariyə məqsədilə onu götürərsə ariyə düzgündür.

Sual: Ariyə verənin şərtləri hansılardır?

Cavab: Əmlakı ariyə verən şəxs mənfəətin səhibi və ya onun hökmündə olan şəxs olmalıdır. Mənfəəti qəsb edən əmlakı özü qəsb etməsə də  onu ariyə verməsi düzgün deyil. Bu, yalnız qəsb olunan şəxsin icazəsilə düzgündür.

Sual: Ariyə müqaviləsi hər iki tərəfdən (pozulması) icazlidirmi?

Cavab: Ariyənin bitəcək vaxtı əvvəlcədən təyin olunarsa hər iki tərəfin onu pozması icazəlidir. Hər iki tərəf istədiyi vaxt onu poza bilər. Bəli müəyyən müddətədək ariyənin pozulmaması şərti olarsa –  belə ki, şərtlənmiş vaxta qədər ariyə müqaviləsi pozulmamalıdır – şərt səhihdir və həmin şərt istər ariyə müqaviləsinin bir hissəsi olsun, istərsə də başqa vacib müqavilənin hissəsi olsun, həmin şərtə əməl etmək vacibdir. Bununla yanaşı günah etməsinə baxmayaraq hər hansı tərəfin (müqaviləni) pozması ilə (ariyə) pozulur.

Sual: Ariyəyə əmlak götürən şəxs malikin icazəsi olmadan həmin əmlakı ariyə və ya icarəyə verə bilərmi?

Cavab:  Ariyəyə əmlak götürən şəxs yalnız malikin icazəsilə həmin əmlakı ariyəyə və ya icarəyə verə bilər. Bu zaman əslində malik ariyə verir ariyə götürən isə onun vəkili olur. Əgər bundan sonra (birinci) ariyə götürən şəxs ariyə qabiliyyətini itirsə də, məsələn, vəfat edərsə və ya ağlını itirərsə ikinci ariyə öz hökmündə qalır.

Sual: Südündən faydalanmaq məqsədilə qoyunu ariyə vermək icazəlidirmi?

Cavab: Qoyunun südündən, yunundan faydalanmaq və mayalandırma üçün erkək qoyunu ariyəyə vermək icazəlidir.

Sual: Girov üçün ariyə vermək icazəlidirmi?

Cavab: Girov üçün ariyə vermək icazəlidir. Belə olduqda əmlak sahibi ariyəni pozub malını girov saxlayan şəxsədən geri ala bilməz. Həmçinin borcun qaytarılması üçün müəyyən vaxt təyin təyin edilibsə malik girov verəndən girovun azad edilməsini tələb edə bilməz. Başqa hallarda isə bu, mütləq surətdə icazəlidir.

Sual: Uşağın və məcnunun (dəlinin) malını ariyə vermək icazəlidirmi?

Cavab: Uşağın və ya məcnunun öz malını ariyə verməsi icazəli deyil. Həmçinin vəlinin və ya tələbkarların (borç sahiblərinin) icazəsi olmadan mülkiyyətindən istifadəsinə qadağan qoyulan şəxsin malını ariyəyə verməsi düzgün deyil. Əgər uşağın vəlisi onun malının ariyəyə verilməsində fayda olduğunu görərsə, uşaq malın ariyəyə götürən şəxsə çatdırılmasında vasitə olması icazəlidir. 

Sual: Var-dövlət sevgisi barədə bəzi Quran ayələri və hədislər qeyd edin!

Cavab: Allah-təala Qurani-kərimdə buyurur: Ey iman gətirənlər, mal-dövlətiniz və övladlarınız sizi Allah zikrindən yayındırmasın! Və kim belə etsə (Allahı unutsa), belələri (əsl) ziyankarlardır”. (Munafiqun surəsi, ayə 9).

“Bilin ki, mallarınız və övladlarınız imtahan vasitəsidir və həqiqətən böyük mükafat, məhz Allahın yanındadır”. (Ənfal surəsi, ayə 28).

Rəsulullahın belə (s) buyurduğu nəql olunur: “Kimin ən böyük düşüncəsi dünya olarsa, Allahdan ona heç  bir (rəhmət) olunmaz”.

“Məndən sonra sizə elə dünya (var-dövlət) gələcək ki, alov odunu yandırıb yediyi kimi imanınızı yeyib bitirəcək”.

“Dünyanı ona layiq olanlara buraxın. Kim dünyadan ehtiyacından artıq götürərsə, bilmədən özü üçün ölüm götürmüşdür”.

“Dinar və dirhəm sizdən öncəkiləri həlak etmişdir. Onlar sizi də həlak edəcək”.

“Kim dünyanı sevərsə axirətinə zərər verər”.

İmam Zeynulabidininin (ə) belə buyurduğu nəql olunur: “Bütün xeyirin insanların əlindəkinə tamah salmamaqda cəm olduğunu gördüm”.

İmam Məhəmməd Baqirin (ə) belə buyurduğu nəql olunur: “Ən pis bəndə onu idarə edən bir tamaha sahib olandır. Ən pis bəndə onu xar edəcək istəyə sahib olandır”.

İmam Sadiqin (ə) belə buyurduğu nəql olunur: “Dünya sevgisi bütün bəlaların başıdır”.

Sual: Əgər qadın  ehtiyat baxımından nifaslı qadına haram olanları tərk edib və iztihazəli qadınların vəzifəsini yerinə yetirərək oruc tutarsa, paklandıqdan sonra orucun qəzasını tutmalıdır, yoxsa tutduğu oruc yetərlidir?

Cavab: Qəzasın yerinə yetirməlidir.

Sual: Ramazan ayının qəza orucunu tutarkən (oruc olduğumu) unudaraq və ya səhv olaraq bir şey yesəm, bu, orucu pozurmu?

Cavab: Orucu pozmur.

Sual: Hal-hazırda bizim yerinə yetirdiyimiz unla çörək mübadiləsi barədə möhtərəm Seyidin (kölgəsi əski olmasın) nəzərində şəriətin mövqei nədir?

Cavab: Bu mübadilənin düzgünlüyü iraddan xali deyildir. Bundan xilas olmaq üçün müəyyən məbləğ müqabilində bir kisə on satıb sonra həmin məbləğ müqabilində tələb olunan sayda çörək alsın.

6 -dən səhifə 87