admin

Email: Bu email ünvanı spambotlardan qorunur. Onu görmək üçün JavaScripti qoşmaq lazımdır.

Vəsvəsə

Sual: Quran-kərimdə vəsvəsə barədə ayə vardırmı?

Cavab: “Nas” surəsi, bu barədədir.

Sual: Vəsvəsə edən insanın yəqini şəkk hökmündədir?

Cavab: Bəzi yerlərdə şəkk hökmündədir.

Sual: Vəsvəsə barədə rəyiniz nədir?

Cavab: Vəsvəsə edən şəxsin şəkkinə etina etməsinə ehtiyac yoxdur. Təharət (paklıq) və bu kimi mövzularda yəqinə çatmasına ehtiyac yoxdur.

Sual: Mən qüsl alarkən çox vəsvəsə edirəm. Belə ki, hər dəfə qüsl alarkən saat yarım vaxt sərf edirəm və bəzən, namazlarım qəza olur. Xahiş edirəm, bu problemin həll olunması üçün mənə kömək edəsiniz.

Cavab: Sizin etdiyiniz iş, caiz deyildir. Məlum olan vəzifənizdən əlavə, başqa bir əməllə mükəlləf deyilsiniz. Qardaş və yaxud əminiz oğlunun qüsl alarkən sərf etdiyi  vaxt və su  miqdarında sərf etməniz, kifayətdir. Şeytandan uzaq olun, namazı tərk edən şəxsi nə əzab gözlədiyini heç kim bilmir.

Sual: Namazda çox şəkk edən şəxs, ehtiyat namazı qılmalıdırmi?

Cavab: Namazının düzgün olduğunu qəbul etməlidir. Həmin şəxs şəkkinə etina etməsin və ehtiyat namazı qılmaq da vacib deyildir.

Üzgüçülük

Sual: Ata, həddi-buluğa çatmış bacı və qardaşların bir yerdə hovuzda çimmələri icazəlidirmi?

Cavab: Lazımi örtük olarsa, icazəlidir.

Sual: Həzrət Rəsulullah (s) üzgüçülük, at çapmaq və qılınc oynatmağa təşviq etmişdir. Yalnız bu idman  oyunları icazəlidir?

Cavab: “Minhacus-salihin” kitabından müfəssəl qeyd olunduğu kimi qumar olmayan digər idman oyunları da icazəlidir.

Sual:  Müsəlman kişinin qadın və kişilərin bir yerdə olduğu çimərliklərə şəhvət məqsədi olmadan getməsi icazəlidirmi? Xüsusilə oradakı qadınlar həya pərdəsini atmış və pis işlərdən çəkindirilsələr də çəkinməzlər.

Cavab:  Açıq-saçıq gəzən və bu əməllərindən çəkindirildikdə isə əhəmiyyət verməyən qadınlara şəhvət və ləzzət məqsədi olmadan baxmaq icazəli olsa da, lakin belə açıq-saçıq yerlərdə olmaq ehtiyata əsasən, mütləq surətdə icazəli deyil.

Sual: Üzgüçülük idmanı ilə məşğul olan idmançının geyindiyi üzgüçülük paltarının şəriət baxımından hökmü nədir?

Cavab: “İzahlı şəriət məsələləri” kitabında qeyd olunduğu kimi şəri örtüyün hüdudlarının qorunması vacibdir.

Sual: Müsəlman kişinin qarışıq hovuzlara getməsi icazəlidirmi?

Cavab: Müsəlman kişinin qarışıq hovuzlara və harama düşməsinə səbəb olacaq digər açıq-saçıq yerlərə getməsi, icazəli deyil. Vacib ehtiyata əsasən, hətta harama səbəb olmasa da (belə yerlərə getmək) tərk edilməlidir.

Sual: Qadınların, böyüklərin və kiçiklərin olduğu ümumi hovuzlara getməsinin hökmü nədir?

Cavab: Ehtiyata əsasən, fəsad yerlərə getmək mütləq surətdə icazəli deyil.

Sual: Dəstəmaz niyyəti ilə yuynmaq dəstəmazı əvəz edirmi?

Cavab: Əvəz etmir.

Sual: Qarışıq hovuzlarda çimmək icazəlidirmi?

 Cavab: Ehtiyata əsasən, fəsad yerlərə getmək mütləq surətdə icazəli deyil.

Sual: Qadınların masaj və təbii müalicə məqsədilə qadınlara məxsus hamalarda çimməsi və üzgüçülüklə məşğul olmaları icazəlidirmi?

Cavab: İcazəlidir. Lakin başqa qadınların övrətinə baxmaq icazəli deyil.

Sual: Qeyri-müsəlman ölkələrində olan qarışıq çimərliklərə gəlincə kişi və qadınların ora getmələri və orada üzgüçülüklə məşğul olmaları icazəlidirmi?

Cavab: Belə çimərlik yerlərinə getmək mütləq surətdə icazəli deyil.

Sual: Şəhvət ləzzəti məqsədi olmadan qarışıq hovuzda çimmək icazəlidirmi?

Cavab: Ehtiyata əsasən, fəsad yerlərə getmək mütləq surətdə icazəli deyil.

Sual: Qadının uşaqlıq yollarının kanallarını bağlatdırmaq üçün cərrahiyyə əməliyyatı etdirməsi icazəlidirmi?

Cavab: Qadının uşaqlıq yollarının kanallarını bağlatdırmaq üçün cərrahiyyə əməliyyatı etdirməsi icazəlidir. Baxmayaraq ki, bu, onun nəslinin kəsilməsinə və bir daha hamilə qalmamasına səbəb olacaq. Lakin bu əməliyyat onun aşkar edilməsi haram olan bədən üzvlərinin baxılması və ya örtük olmadan toxunulmasından asılı olarsa, zərurət halı olmadan bədən üzvlərini açması icazəli deyil. Amma qadının nəslinin kəsilməsinə səbəb olacağı təqdirdə uşaqlığın tamamilə kəsilib götürülməsi və ya yumurtalığın götürülməsi kimi cərrahiyyə əməliyyatı etdirməsi icazəli deyil. Qadının xəstəlik zərurətindən zərər çəkməməsi üçün bunu etməsi icazəlidir. Bu hallar kişi barəsində də keçərlidir.

Sual: Seyid Sistani cənablarının süni mayalanma ilə doğulan uşaq barədə rəyi nədir?

Cavab: Baş verə biləcək (baxmaq və toxunmaq kimi) haram müqəddimə əməlləri nəzərə almasaq əgər mayalanma uşaqlıqdan kənarda baş verərsə, icazəlidir. Əks təqdirdə isə (qeyd olunan haram əməllər baş verəcəksə), (uşaq olmadığı üçün) dözülməz məşəqqət  kimi zərurət olmadıqda icazəli deyil.

Sual: Ər və arvadın kifayət edəcək sayda övladları varsa qadının uşaqlıq yollarını bağlatdırmaq üçün cərrahiyyə əməliyyatı etdirməsinin hökmü nədir?

Cavab: Qadının uşaqlıq yollarının kanallarını bağlatdırmaq üçün cərrahiyyə əməliyyatı etdirməsi icazəlidir. Baxmayaraq ki, bu, onun nəslinin kəsilməsinə və bir daha hamilə qalmamasına səbəb olacaq. Lakin bu əməliyyat onun aşkar edilməsi haram olan bədən üzvlərinin baxılması və ya örtük olmadan toxunulmasından asılı olarsa, zərurət halı olmadan bədən üzvlərini açması icazəli deyil. Qadının nəslinin kəsilməsinə səbəb olacağı təqdirdə uşaqlığın tamamilə kəsilib götürülməsi və ya yumurtalığın götürülməsi kimi cərrahiyyə əməliyyatı etdirməsi icazəli deyil. Amma qadının xəstəlik zərurətindən zərər çəkməməsi üçün bunu etməsi icazəlidir. Bu hallar kişi barəsində də keçərlidir.

Sual: Qadının hamiləliyin qarşısını alması üçün həblərdən istifadə etməsi icazəlidirmi?

Cavab: Əgər nütfə mayalandıqdan sonra onun tələf olmasına səbəb olmasa öz-özlüyündə icazəlidir. Əks təqdirdə isə, dözülməz məşəqqət kimi zərurət olmadıqda icazəli deyil.

Sual: Sorruqat ana olmağın hökmü nədir. Belə ki, qadın uşaq dünyaya gətirə bilimirsə, həmin qadının yumurtası ilə mayalanmış embirionu başqa qadının uşaqlığına yerləşdirirlər. Bunu etmək icazəlidirmi?

Cavab: Bu iş öz-özlüyündə icazəlidir. Lakin övrətin aşkar edilməsinə səbəb olarsa, yalnız zərurət halında icazəlidir. Həmçinin yumurta sahibi olan qadına analıq hökmlərinin şamil olunması şübhəlidir. Buna əsasən də irs və analıq haqqı kimi məsələlərdə ehtiyata əməl etmək vacibdir. Lakin oğlan uşağı dünyaya gəlsə də, ərinin oğlu olduğu üçün uşaq ona məhrəmdir. Həmçinin süd verməsə belə, həmin uşaq uşaqlıq sahibi olan qadına da məhrəmdir.

Təmizlik

Suаl: Mən kişi оlduğum hаldа bаldır, bud və sinədə оlаn tükləri təmizləməyim icаzəlidirmi?

Cаvаb: İcаzəlidir.

Suаl: Müqəddəs şəriətimizdə təmizliyə nə qədər əhəmiyyət vеrilir?

Cаvаb: Müqəddəs şəriət təmizlik və pаklığа оlduqcа böyük əhəmiyyət vеrmişdir. Təkcə fəqihlərin istilаhındа «хəbəsdən pаklıq» аdlаnаn mаddi murdаr əşyаlаrın təyin оlunmаsı və оnlаrdаn pаk оlmаğın yоllаrını аrаşdırmаqlа kifаyətlənməmiş, еyni zаmаndа insаnın mənəvi pаklıq sаhəsini də əhаtə еtmişdir. Bеlə ki, insаn mənəvi murdаrlıq nаticəsində nəfsin zülmətinə qərq оlmаsı nəticəsində еlə bir hаlа gəlir ki, bunun nəticəsində Məbudunа (Аllаh-təаlаyа) kаmil surətdə yönəlmə qаbiliyyətini itirir. Fəqihlər bu kimi (murdаrlıq) hаllаrı «hədəs» (mənəvi murdаrlıq) аdlаndırmışlаr. Hədəs iki qismə bölünür; kiçik və böyük. Bunlаrın hər birinin yаrаnmа səbəbləri və оnlаrı аrаdаn аpаrаn əməllər vаr. Pаk şəriətimiz kiçik hədəsin (kiçik mənəvi murdаrlığın) təsirinin аrаdаn аpаrılmаsı üçün dəstəmаzı təyin еtmişdir. Böyük hədəsin təsirini аrаdаn аpаrmаq üçün isə qüslü təyin еtmişdir. Təyəmmümü isə qеyri-iхtiyаri hаllаrdа оnlаrın hər ikisinin əvəzi оlаrаq təyin еtmişdir.

İnsаnın mənəvi cəhətinə həddindən çох diqqət yеtirən şəriət mükəlləf şəхs üçün hər hаnsı bir hədəs (mənəvi murdаrlıq) bаş vеrməsə bеlə, bəzi hаllаrdа və zаmаnlаrdа cümə qüslü, Rаmаzаn аyınnın əhyа gеcələrinin qüsülləri kimi müəyyən qüsülləri yеrinə yеtirməyə təşviq еtmişdir. Məhz həmin qüsüllər, müstəhəb qüsüllər аdlаnır.

Şeir

Sual: Oruc tutan, ehram bağlayan, hərəmdə olan şəxsə, eləcə də cümə axşamı və cümə günü şeir demək məkruhdurmu? Bu, haqq şeir, əhli-beytin (ə) mədhi və onların barəsində mərsiyə deməyə də şamildirmi?

Cavab: Oruc tutana, Ramazan ayında, ehram bağlayana, hərəmdə olana, cümə günü və gecəsi şeir demək barədə rəvayətlər mütləq mənada məkruhluğu bildirir. Bu, etibarlı rəvayətlərin məzmununa müvafiqdir. Həmin rəvayətlərin bəzilərində haqq şeir və ya qeyrisi, əhli-beyt (ə) və ya başqası arasında fərq qoyulmur. Lakin bəzi fəqihlərin rəylərindən qeyd olunan ümumiliyə əməl etməmək anlaşılır.

Sual: Hər hansı bir şair açıq-saçıq geyinənlərin də onun şeirlərini dinləmək üçün gələcəklərini bildiyi halda özü üçün şeir gecəsi təşkil edə bilərmi?

Cavab: Bu işin özü-özlüyündə heç bir maniəsi yoxdur. Lakin şərtlər mümkün olduğu təqdirdə ona vacib olan yaxşı işlərə əmr etmək və pis əməllərdən çəkindirmək vəzifəsini yerinə yetirməlidir.

Sual: Spirtli içkilər istehsal edən şirkətlərə investisiya qoymaq - onun pulunu başqasının pulundan ayırmaq mümkün olmadığı təqdirdə, - icazəlidirmi?

Cavab: Spirtli içkilərin istehsalında və alış-verişində ortaq olmaq, icazəli deyil.

Sual: Müsəlman rəssama spirtli içkinin içilməsini, yaxud rəqs məclisini və ya donuz əti olan restoran şəklini özündə əks etdirən rəsm çəkmək sifariş olunub. Rəssam üçün həmin şəkli çəkmək, icazəlidirmi?

Cavab: Bu işdə əxlaqsızlığın və günahın yayılması olduğu üçün, icazəli deyil.

Sual: Müsəlman şəxs bir bina alıb. O, həmin yerdə spirtli içkilər içilən yerin olduğundan, (sahibinin) oranı icarəyə verəni (binadan) çıxara bilmədiyindən xəbərsiz olub və sonradan bunu bilib:

1. O, spirtli içkilər içilən yeri icarəyə verən şəxsdən icarə haqqı ala bilərmi?

2. İcazəli olmadığını fərz etsək, bu halda onun şəriət hakimindən izin alaraq hər hansı bir adla icarə haqqı alması, icazəlidirmi?

3. Fərz edək ki, o, binanı almamışdan əvvəl orada spirtli içkilər içilən yerin olduğunu bilirmiş. Belə olan halda, spirtli içkilər içilən yerin icarəçisini oradan çıxarda bilməsə, həmin binanı alması icazəlidirmi?

Cavab:

1. Oradan spirtli içkilər içilən yer kimi istifadə edərək bunun müqabilində icarə haqqı alması, icazəli deyil.

2. Bu cür yerlərdən halal işlərin müqabilində muzd almağa haqqı çatdığı kimi, cəzalandırmaq məqsədilə haqqı çatan miqdarda spirtli içkilər içilən yerin icarə pulunu alması, icazəlidir. Həmçinin (icarə pulunu) verən qeyri-müsəlman olsa, haqqını qorumaq məqsədilə icarə pulunu alması, icazəlidir.

3. Qeyd olunan icarəçinin olmasını və onu oradan çıxara bilməməsini bilsə belə, həmin binanı alması icazəlidir.

Sual: Bəzi gecələrdə barlar kafirlərin (qeyri-müsəlmanların) gəlişi ilə dolur. Spirtli içki içmək onları əldən salan zaman yemək üçün oradan çıxıb yeməkxana axtarırlar. Müsəlman üçün bu fürsətdən yararlanıb orada yeməkxana açaraq sərxoşlara və başqalarına halal yemək təqdim etməsi icazəlidirmi? Əgər halal yemək onların sərxoşluqlarını yüngülləşdirmək, yaxud başqa formada onlara yardım edərsə, bu iş günah sayılırmı?

Cavab: Bu işin öz-özlüyündə maneəsi yoxdur.

Sual: “Super Market”-də çalışan şəxsin işlərindən biri də spirtli içki qutularını daşımaqdır. Bu iş onun üçün icazəlidirmi?

Cavab: Spirtli içkiləri daşımaq, icazəli deyil.

Sual: Üzərində içki içməyi reklam etmək kimi spirtli içkilərin şəkli olan paltarları satmaq, icazəlidirmi?

Cavab: Bu paltarları geyinmək və alış-verişini etmək, haramdır.

Sual: Təyyarədə stüardessa işləmək, icazəlidirmi? Belə ki, o, təyyarədəki sərnişinlərə həm yemək, həm də spirtli içkilər təqdim edir.

Cavab: İşləmək icazəlidir. Amma spirtli içkilər təqdim etmək, icazəli deyil.

Sual: Harama qarışmış malın hökmü nədir? Belə ki, bir tacirin həm halaldan, həm də spirtli içkilərin və narkotik maddələrin alış-verişi kimi haramdan gəlir mənbəyi var.

Cavab: Qarışmış və heç bir yolla (təmizlənib) halala çevrilməyən haram malda təsərrüf etmək, icazəli deyil. Əgər onun miqdarını bilsə, amma sahibini tanımasa, həmin miqdarı sədəqə verməsi vacibdir. Əgər miqdarını bilməsə, lakin toplam 20 % - ə çatdığına şəkk etsə və ondan az, yaxud çox olduğuna ehtimal versə, həmin məbləği sədəqə verməsi, kifayətdir. Vacib ehtiyata əsasən, həmin məbləği yoxsul seyidlərə ödəsin.

Sual: Müsəlman şəxsin spirtli içkilərin də satıldığı ərzaq mağazasında pul alan (kassir) işləməsi, icazəlidirmi?

Cavab: Onun spirtli içkilərin pulundan başqa pulu və həmçinin qeyri-müsəlman müştərilərin aldıqları spirtli içkilərin pulunu alması, icazəlidir.

Sual: Müsəlmanın spirtli içkiləri satması, təqdim etməsi, onu içmək üçün qablarını yuyub təmizləməsi, icazəlidirmi?

Cavab: Müsəlmanın spirtli içkiləri kimliyindən asılı olmayaraq, hətta onu halal bilənlərə təqdim etməsi, icazəli deyil. Buna görə qabları yumaq, onları başqasına təqdim etmək, - əgər həmin qabları təqdim etmək spirtli içkilərin içilməsi üçündürsə - icazəli deyil.

Müsəlmanın spirtli içkiləri satması, təqdim etməsi, onu içmək üçün qablarını yuyub təmizləməsi icazəli olmadığı kimi, bunun müqabilində əmək haqqı alması da, icazəli deyil. Çünki bu, haramdır. Bəziləri bu cür işlərdə işləməyə məcbur olduqlarını söyləyərək müxtəlif bəhanələr gətirirlər. Lakin bu kimi bəhanələr qəbul olunmur. Allah-təala buyurub: “Və ona gözlənilmədiyi yerdən ruzi verər. Kim Allaha təvəkkül etsə, Allah ona kifayət edər. Allah Öz buyurduğunu yerinə yetirəndir. Allah hər şey üçün bir ölçü təyin etmişdir.” (Talaq, 3)

Allah-təala başqa bir ayədə buyurub: “Mələklər öz nəfslərinə zülm edənlərin canlarını alarkən deyəcəklər: “Siz nə vəziyyətdə idiniz?” Onlar deyəcəklər: “Biz yer üzərində zəif kəslər idik.” Mələklər onlara deyəcəklər: “Allahın torpağı geniş deyildimi ki, siz də hicrət edəydiniz?” Onların sığınacaqları yer Cəhənnəmdir. O, necə də pis yerdir. Yalnız hicrət etməyə yol və çarə tapmağa qadır olmayan kişi, qadın və uşaqlardan başqa” (Nisa, 97-98)

Həzrət Məhəmməd (s) peyğəmbər “Vida həcci”-ndə belə buyurub: “Cəbrail mənə dedi ki, heç kim öz ruzisini kamil şəkildə tapmayana qədər dünyadan getməz və siz ruzinizi yaxşılıq və təqva ilə tələb edin.” Allah ruzini xalq arasında haram deyil, halal şəkildə bölmüşdür. Kim Allahdan qorxub səbr etsə, Allah onun ruzisini yetirəcək. Tələsərək hörmətsizlik edib haram yolla qazanmaq istəyən şəxsin haramı həmin halaldan çıxacaq və Allah həmin haramın hesabını Qiyamət günündə çəkəcək.”

Sual: Rukunun həddi nə qədərdir belə ki, namaz qılan şəxs həmin  həddən artıq əyildikdən sonra qalxarkən rukunu artırmış olarmı?

Cavab: Ruku edərkən ürfün nəzərində həddundən artıq əyilmək rukunun artıqlığına səbəb olmaz. Yalnız qəsdən etdikdə rukudan sonra qiyam halına xələl gəldiyi üçün namaz batil olar.

Sual: Ruku, səcdə, təşəhhüd və salamı deyərkən hansı daha yaxşıdır; ixfat (zikri səssiz söyləmək), yoxsa cəhr (zikri səsli söyləmək)?

Cavab: İzahlı şəriət məsələləri kitablarında qeyd olunduğu kimi birinci və ikinci rükətin qiraəti istisna olmaqla ixfat və ya cəhrlə deməkdə ixtiyar sahibidir. Bəlkə də, gecə qılınan namazlarda cəhr, gündüz qılınan namazlarda isə ixfatın müstəhəb olduğunu bildirən hədis zikrlərə də şamildir.

Sual: Ruku əsnasında ayaqları yerdən çəkmədən bud və baldırı hərəkət etdirməyin bir eybi varmı?

Cavab: Qaydaya əsasən, ruku halında bədənin sükunət halında olmalıdır. Ayaqların hərəkət etdirilməsi isə bu qaydaya ziddir.

Sual: Müstəhəb namazlarda ruku və səcdələrdə bir dəfə “subhanəllah” demək yetərlidirmi?

Cavab: Ehtiyata əsasən, yetərli deyil.

Sual: “Minhacus-salihin” kitabının ibadətlər bölməsində “Rukunun vacib əməlləri” başlığı altında yazılıb:

Üçüncü: Vacib zikrdən öncə (ruku halında) qalmaq.

1) Burada (ruku halında) qalmağın miqdarı nə qədərdir? Bir an da olsa qalmaq yetərlidirmi? Yoxsa zikrin deyiləcəyi müddət qədər qalmaq vacibdir?

2)   Qeyd olunan halda aram olmaq vacibdirmi? Belə ki, namaz qılan şəxs ruku halını aldığı vaxtdan etibarən aramlıq tapmasa da,rukunun müddətini hesab etməlidir.

Cavab: Qeyd olunan hökmdən başa düşüldüyü kimi yalnız vacib zikrin deyiləcəyi miqdarda (ruku halında) qalmaq vacibdir. Zikr deyilərkən aramlıq, yəni sükunət vacibdir.

Sual:  Ruku və səcdədə zikr etmək müstəhəbdir. Lakin vacib zikrin bir forması var?

Cavab: Zikr edərkən vacib olan “təsbih” (subhanəllah), “təhmid” (əlhəmdulillah), “təkbir” (Allahu əkbər) və ya “təhlil”(la ilahə iləllah) deməkdir. Rukuda təsbih deyərkən bir dəfə  “subhanə rabbiyəl-azimi və bihəmdih”, səcdə isə “subhanə rabbiyəl-əla və bihəmdih” demək yetərlidir. Yaxud da üç dəfə “subhanəllah” deyilməlidir. Əgər təsbihdən başqa ayrı bir zikr demək istəyirsə, vacib ehtiyata əsasən, üç dəfə deyilən kiçik təsbih – “subhanəllah” miqdarında olsun. Vacib zikri vacib olma niyyəti ilə demək yetərli deyil. (Yəni başqa zikr üç dəfə deyilən “subhanəllah” zikrindən az miqdarda olarsa, onun vacib zikr niyyəti ilə deyilməsi yetərli deyil.)

Sual: “İzahlı şəriət məsələləri” kitabında 297-ci məsələdə “Ruku halında vacib zikr deyiləcək miqdarda qalmaq lazımdır” hökmünün mənası nədir?

Cavab: Yəni, rukunun zikrini başı rukudan qaldırdığı və ya endirdiyi halda deməmək lazımdır.

Sual: Ruku halında dizlərin arasına baxmaq namazı batil edirmi?

Cavab: Batil etmir.

Sual: Rukuya əyilərkən dizləri düz tutmaq vacibdirmi?

Cavab: Bəli, vacibdir.

Sual: Ruku halında əl hərəkət edərsə namaz batil olurmu?

Cavab: Batil olmur.

Sual: Ruku əsnasında istər zikr başladıqda, istərsə də başlamazdan əvvəl və ya zikrdən sonra ayaqları hərəkət etdirmək, əllərin hər ikisini və ya birini dizdən çəkmək, yaxud da dizləri qaşımaq namazı batil edirmi?

Cavab: Namaz halı ilə ziddiyət yaratmayacaq dərəcədə çox olmasa, heç bir zərəri yoxdur.

Sual: Şam namazının ikinci rükətində rukunu unudub səcdələri yerinə yetirdim. Səcdələri yerinə yetirərkən xatırladım, lakin nə edəcəyimi bilmədiyim üçün namazı tamamladım. Həmin namazı qəza olaraq yenidən qılmalıyam?

Cavab: Vaxt çıxmadığı təqdirdə namazı yenidən qılmaq, vaxt çıxdığı təqdirdə isə qəzasını qılmaq vacibdir.

Sual: Ruku halında əlləri dizlərə qoymaq müstəhəbdirmi?

Cavab: Əllərin dizlərin üzərinə qoyulması rukunun müstəhəb əmməllərindən olması (hədislərdə) qeyd olunmuşdur.

Sual: Məcburi halda olan şəxsin rukuda bir dəfə “subhanəllah” deməsi icazəlidirmi?

Cavab: Xəstə olan şəxs üçün, vaxt az olduqda və digər zəruri hallarda rukunun zikrini bir dəfə “subhanəllah” deyilməsi icazəlidir.

Sual: Rukunu unudaraq səcdəyə əyilən şəxsin hökmü nədir?

Cavab: Əgər bir kəs rukunu unudub səcdələrə əyilərsə, alnını yerə qoymadan əvvəl xatırlayarsa, qiyam halna dönməli və ruku etməlidir. Həmçinin birinci səcdədən sonra, lakin ikinci səcdədən əvvəl xatırlayarsa, hökm eynidir. Lakin bu halda namazı tamamladıqdan sonra onu yenidən qılmaq ehtiyata əsasən müstəhəbdir. Amma ikinci səcdəyə başladıqdan sonra xatırlayarsa, vacib ehtiyata əsasən, namazı yenidən qılmalıdır.

Sual: Rukunun müstəhəb əməlləri hansılardır?

Cavab: Rukudan əvvəl təkbir demək, təkbir halında əlləri qaldırmaq, sağ əli sağ dizin, sol əli sol dizin üzərinə qoyaraq əllərlə dizləri tamamilə əhatə etmək, əllərlə dizləri arxaya tərəf basmaq, beli düz tutmaq, boyunu belin səviyəsi ilə düz tutmaq, ayaqların arasına (yerə) baxmaq, dirsəklərini bədəndən aralı saxlamaq, sağ əli sol əldən əvvəl dizlərin üzərinə qoymaq, qadının əllərini budlarının üzərinə qoyması müstəhəbdir.

Rukunun zikrini 3, 5, 7 və ya daha artıq təkrar etmək və tək ədəd olaraq zikr etmək müstəhəbdir.

Rukunun zikrindən əvvəl “Allahummə ləkə rəkə`tu və ləkə əsləmtu və aleykə təvəkkəltu və əntə Rabbi. Xəşəə ləkə qalbi və səm`i və basəri və şə`ri və ləhmi və dəmi və muxxi və əsəbi və izami və ma əqəltuhu qadəməyyə ğəyru mustənkifun və la mustəkbirun və la mustəhsir”, ardınca “Əhləl-cəbəruti vəl-kibriyai vəl-əzəməti vəl-həmdulillahi Rabbil-aləmin” demək müstəhəbdir. Rukudan sonra qiyama qalxmaq üçün əlləri qaldırmaq müstəhəbdir.

Rukuda həzrət Peyğəmbər (s) və əhlibeytinə salavat demək müstəhəbdir.

Rukuda başı aşağı sallamaq və ya yuxarı baxmaq, dirsəkləri bədənə birləşdirmək, əllərin birini digərinin üzərinə qoymaq, rukuda Qurani-kərimdən ayə oxumaq və əllləri libasın altından bədənə birləşdirmək məkruhdur.

Allahın adı ilə!

 

Ali məqamlı mərcəyi-təqlid müctəhid Seyid Əli Hüseyni Sistani cənablarının dəftərxanasına

 

Biz, bir dəstə həkim çətin vəziyyətlərlə üzləşirik. Belə ki, bir çox hallarda müxtəlif bəhanələri əsas götürərək işçilərə, universitet tələbələrinə, şagirdlərə və digərlərinə qeyri-qanuni “xəstəlik icazəsi” veririk.

Şəriətin belə bir işə münasibəti necədir?

Qeyri-qanuni icazə əsasında işə gəlməyən işçinin aldığı məvacibin hökmü nədir?

 

Allahın adı ilə!

 

Qeyri-qanuni “xəstəlik icazəsi” vermək, icazəli deyil. Həmçinin həkimə doğru olmayan hadisə üçün şahidlik etməsi, icazəli deyil. İşçinin qeyri-qanuni icazə əsasında işə gəlmədiyi günlərin məvacibini almağa haqqı yoxdur.

 

13 Rəbius-sani 1438

12 Yanvar 2017

86 -dən səhifə 90